Phương pháp ủ phân hữu cơ – vi sinh cho cây trồng

Các loại xác bã thực vật, phân chuồng, than bùn, rác… được gọi chung là chất ủ. Chúng được dùng để bón phân cho cây trồng bằng cách ủ. Bên dưới sẽ là những phương pháp ủ phân hữu cơ – vi sinh cho cây trồng.

Phương pháp thứ 01: Ủ xác bả thực vật

  • Khuấy kỹ 1 kg Tricho, 2 kg Mật gỉ đường vào phuy 200 lít nước, nếu được thì khuấy thêm vào 1 chai đạm cá aminô 0,5 lít để tăng cường thức ăn cho men. Phuy men này vừa đủ để ủ cho khoảng 4 khối chất ủ. Có thể trộn thêm phân chuồng vào xác bã thực vật để ủ chung một lần. Khuấy đảo đều nước men trong phuy trước khi múc tưới lên chất ủ.
  • Trải chất ủ lên nền xi măng hoặc lên bạt nhựa thành lớp dày 20 cm, lấy nước men trong phuy tưới đều lên bề mặt chất ủ. Sau đó trải chồng tiếp 20 cm chất ủ lên lớp đầu tiên rồi tưới men. Làm tương tự như vậy cho đến khi hết khối chất ủ.
  • Cào đống ủ ra, đảo trộn lại cho đều, tưới thêm nước sao cho khi nắm vắt chất ủ thấy nước rịn qua kẽ tay là vừa (đạt độ ẩm khoảng 60%). Sau đó vun chất ủ lại thành đống, tủ bạt để giữ ẩm.

Lưu ý: Đống ủ cần cao 1m – 1,5m và phải được phủ bạt kín để đảm bảo nhiệt độ trong đống đủ đạt 45 – 600C thì mới đạt yêu cầu.

  • Khoảng 7 – 10 ngày sau, cào đống ủ ra, đảo trộn, tưới thêm nước như lần trước rồi vun thành đống, tủ bạt kín lại. Khoảng 20 – 25 ngày đảo trộn lại 01 lần nữa.
  • Sau thời gian khoảng 02 tháng, có thể đem bón cho cây.
Hình vẽ đống ủ
Hình vẽ đống ủ

Phương pháp ủ phân thứ 2:

Vật liệu ủ:

  • Phân gia súc, gia cầm các loại; chất độn: rơm rạ, tro, trấu, lá thân cây phân xanh (lạc dại, cỏ stylo, các loại cây họ đậu đỗ,…).
  • Phân super lân
  • Chế phẩm Trichoderma (Các bạn có thể xem thêm về Chế phẩm Trichoderma)

Số lượng các vật liệu:

  • Vật liệu ủ: 1 tấn phân gia súc, gia cầm các loại
  • Phân supe lân: 30 kg
  • Chế phẩm Trichoderma:  3 kg, nhiều hơn nếu sử dụng nhiều chất độn.

Cách tiến hành:

Các phế phụ phẩm trộn trực tiếp với men Trichoderma. Trộn men vi sinh với Super lân . Cho một lớp phân gia súc, gia cầm vào hố ủ dày khoảng 20cm. Rải một lớp hỗn hợp. Tiếp một lớp phân gia súc, gia cầm. Cứ làm tuần tự cho đến hết, đống phân cao khoảng 1-1,5m.

Tưới nước đủ ẩm cho đống phân, ẩm độ ủ phân phải đạt khoảng 50 – 55 % (dùng tay nắm hỗn hợp phân ủ, thấy nước vừa rịn kẽ tay là được). Có thể tưới bằng nước phân heo, nước ure (1 kg ure pha với 100 lít nước). Không nên để quá khô, cũng như quá ướt  làm chậm quá trình phát triển của nấm men. Không nên nén quá chặt sẽ làm hạn chế sự phát triển cuả nấm men, kéo dài thời gian ủ, chất lượng phân không tốt. Dùng bạt màu tối phủ kín đống phân che nắng, che mưa.  Sau 7-10 ngày nhiệt độ của đống phân sẽ tăng lên khoảng 60oC, làm ức chế sự nảy mầm của hạt cỏ cũng như tiêu diệt các loại mầm bệnh có trong phân chuồng có thể gây bệnh cho người và gia súc. Sau đó, nhiệt độ hạ dần.Khoảng 20 ngày sau tiến hành đảo trộn từ trên xuống, từ ngoài vào trong cho đều, tấp thành đống ủ tiếp khoảng 60 – 90 ngày nữa là có thể sử dụng

Chú ý: Khi ủ phân bà con nông dân không nên dùng vôi, vì làm huỷ diệt các vi sinh vật trong phân, nên bón ngoài ruộng trước khi làm đất là tốt nhất.

Với cách làm như trên, bà con có thể tự mình sản xuất ra phân hữu cơ vi sinh, mà giá thành lại rẻ. Có thể tiết kiệm chi phí từ 30-50% cho việc mua phân để bón lót. Hơn nữa việc sử dụng phân hữu cơ đã ủ với chế phẩm Trichoderma bón cho cây còn giúp làm phong phú hệ vi sinh vật có ích cho đất, phòng được một số bệnh cây do nấm gây ra, góp phần bền vững môi trường đất canh tác nông nghiệp.

Phương pháp ủ phân hữu cơ
Phương pháp ủ phân hữu cơ

Phương pháp ủ thứ 3:

Thành phẩm có thể dùng làm đất sang bầu cây Chanh dây (Chanh dây Đài Loan).

Quy trình ủ phân:

  • Số lượng : 1 tấn phân thành phẩm.
  • Nguyên liệu
    • Phân chuồng ( phân heo, bò, gà, trâu, . . .) : 400 – 500kg
    • Xơ dừa, vỏ trấu, vỏ đậu hay các chất bã thực vật gồm : rơm rạ, lá cây, tốt nhất là các cây họ đậu, bèo, lục bình : 500 – 600kg. Tất cả băm nhuyễn dài 2- 3cm
    • Super lân : 30kg
    • Nước: 150 – 200 lít (tùy chất độn khô hạn).
    • Men vi sinh vật Trichoderma: 3 – 5kg, 03 chai đạm cá – amino Acid, 05 kg mật gỉ đường
    • Bạt phủ

Kỹ thuật ủ phân:

  • Tất cả các thành phần: phân chuồng + men vi sinh Trichoderma,…+ nước trộn đều đảm bảo hỗn hợp ủ đạt đủ độ ẩm 50-60% (dùng tay bốc lên,nắm chặt thấy nước rỉ ra là được).
  • Đánh thành luống hình thang cao khoảng 1,2 -1,5m
  • Dùng bạc phủ kín tránh mưa nắng trực tiếp trực tiếp để đảm bảo độ ẩm, hạn chế mất đạm trong quá trình lên men vi sinh.

Lưu ý: nhiệt độ không khí càng cao, thời gian ủ càng ngắn. Ngược lại không khí lạnh và nước nhiều phân chậm phân hủy.

Hình vẽ đống ủ 2
Hình vẽ đống ủ 2

Đảo trộn:

Sau thời gian ủ khoảng 7-10 ngày, nhiệt độ trong phân tăng dần lên khoảng 40-500C. Nhiệt đô tăng cao nhất tại thời điểm ủ đạt đủ độ ẩm sau 25- 30 ngày, có thể tăng đến 50-600C. Lúc này phân cần được đảo trộn để tăng cường hoạt động của men vi sinh. Khi đảo trộn nếu thấy phân khô cần bổ sung thêm nước để đạt độ ẩm 50-60% là tốt. Sau 50 – 60 ngày, nhiệt độ giảm dần xuống 300C. Khi đó phân đã hoai, khối lượng giảm hơn so với lúc ban đầu.

Sản phẩm sau khi ủ phân:

Sau khi ủ phân, tất cả nhiên liệu đã hoai, phân tơi xốp, chuyển sang màu nâu sẫm, không còn mùi hôi, không nóng, có thể sử dụng như phân hữu cơ vi sinh thích hợp cho tất cả các loại cây trồng như: dùng thay thế đất, làm bầu ươm cây Chanh dây khi mới khui thùng, bón lót cho cây Chanh dây (Chanh dây Đài Loan).

Phân  có thể sử dụng chung với phân khoáng vô cơ khi bón ra vườn. Tuyệt đối không trộn trực tiếp với vôi bột vì vôi làm hủy diệt hệ vi sinh vật có trong thành phẩm.

Lưu ý khi sử dụng Trichoderma

Sản phẩm Trichoderma hiện nay rất đa dạng, tùy thuộc sản phẩm Trichoderma mà nhà sản xuất có hướng dẫn cách sử dụng khác nhau trên bao bì sản phẩm:

  • Dùng để phòng trừ bệnh hại;
  • Dùng để phân hủy phế phụ phẩm từ chăn nuôi, trồng trọt để làm phân bón cho cây trồng. 
  • Đối với sản phẩm Trichoderma được đăng ký là thuốc bảo vệ thực vật thì việc sử dụng sẽ sử dụng trực tiếp hay phải có chất nền là phân hữu cơ (tùy thuộc vào hướng dẫn sử dụng ghi trên bao bì sản phẩm).
  • Đối với sản phẩm Trichoderma được đăng ký là men vi sinh dùng để ủ chung với phân chuồng hay các nguyên liệu khác như phân hữu cơ đã ủ hoai, các loại tàn dư thực vật: rơm rạ, cỏ khô, cây phân xanh, … trên bao bì sẽ có hướng dẫn cụ thể.

Lưu ý: Khi ủ cần trộn đều các nguyên liệu, bổ sung nước để đạt độ ẩm khoảng 60 %, chú ý lớp ủ có độ cao vừa phải (1 – 1,5m) và có bạt che. Khoảng 60 – 90 ngày sau khi ủ có thể bón cho cây trồng.

Bên trên là các phương pháp ủ phân hữu cơ để tạo ra phân bón hữu cơ trồng cây. Đây là loại phân tiết kiệm chi phí nhất và đem lại hiệu quả cho cây trồng.