Những điều cần biết về chanh dây

Chanh dây là loại quả rất quen thuộc với người dân Việt Nam nói riêng và nhiều quốc gia trên thế giới nói chung. Tuy vậy mấy ai biết được nguồn gốc xuất xứ của chanh dây hay đặc điểm của chanh dây. Bài viết này sẽ tổng hợp lại những kiến thức cần biết về trái chanh dây này.

Xuất xứ và đặc điểm thích nghi

Chanh dây có nguồn gốc từ miền Nam Brazil qua Paraguay đến miền bắc Argentina. Đó là giống loại quả chanh dây tím. Còn giống chanh dây quả vàng đến hiện tại vẫn chưa xác định được nguồn gốc.

nguồn gốc của chanh dây
nguồn gốc của chanh dây

Giống chanh dây tím là loại giống gần nhiệt đới, thích hợp với khí hậu lạnh. Có những loại giống có khả năng chịu được nhiệt độ -6 độ mà vẫn không bị tổn hại nghiêm trọng. Loại giống này không thể phát triển tốt trong khí hậu nóng. Còn giống cây cho trái vàng, đây là loại giống thích hợp với vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới. Cả 2 loài cây đều không chịu gió và lượng mưa hằng năm ít nhất phải là 88.9 cm.

Đặc điểm hình thái của chanh dây

Chanh dây là một cây dây leo và có khả năng leo rất mạnh. Bằng những gân cây, chúng có thể bám vào và trèo đến bất kì đâu nếu được dẫn đi bằng những sợi dây hoặc gậy. Mỗi năm, chanh dây có thể dài đến 3 – 3,6 m những phải có sự hỗ trợ của các gậy hoặc giàn dây để cây cỏ thể leo. Và tuổi thọ của cây chanh dây thường 5-7 năm.

Xem thêm: Các quy trình trồng cây chanh dây

Lá chanh dây có 3 thùy mộc so le nhau và có chiều dài từ 7-20 cm. Bên trên lá có màu xanh nhạt và bóng loáng, dưới là màu xanh đậm. Thân lá non và gân, có màu đỏ hoặc tím, đặc biệt là đối với giống cây trái vàng.

Cây chanh dây
Cây chanh dây

Hoa chanh dây thơm và mọc đơn lẻ, có chiều dài khoảng 5-7cm và mọc ra ở mỗi đầu cây. Hoa chanh leo có 5 cánh màu trắng tím, hình dáng lạ mắt,hoa hình tròn xòe rộng, màu trắng ở giữa, nổi bật vòng màu tím là nhị và nhụy hoa. Hoa thụ phấn tốt nhất trong điều kiện ẩm ướt. Các con ong thợ thụ phấn hiệu quả nhất, nhiều hơn cả ong mật. Thụ phấn bằng gió ở cây chanh dây không hiệu quả vì chúng rất nặng và dính chặt vào nhau. Thụ phấn bằng tay cũng có thể được thực hiện ở cây chanh dây.

Quả chanh dây có hình tròn hoặc hình quả trứng. Quả rộng khoảng 2-7 cm, có vỏ bên ngoài cứng, mịn và sáp. Màu sắc của vỏ nhiều màu khác nhau từ màu tím sẩm cho đến màu vàng và màu xanh giống trái bí. Bên trong là cơm trái có màu vàng và thơm gồm những hạt chanh dây được bao bọc bởi lớp màng bên ngoài. Nước của quả có vị chua, ngọt. Giống cây trái vàng thường có nhiều quả hơn so với giống cây tím. Hiện nay có nhiều loài giống lai từ 2 loại này đã tạo ra những loại giống có màu trung gian.

Điều kiện chăm sóc

Trồng cây tại nơi có ánh sáng đầy đủ, tránh ánh nắng trực tiếp, nên dùng màng che để tạo bóng râm cho cây. Cây chanh dây có đặc tính leo cho nên hãy trồng cây bên hàng rào hoặc làm một giàn trồng cây để giúp cây leo phát triển.

Chanh dây mộc trên lớp đất cất xốp nặng có độ pH từ 6.5 – 7.5 là phù hợp nhất. Để biết rõ về độ pH thích hợp bạn có thể tham khảo thêm bài viết độ pH của chanh dây. Đất có khả năng thoát nước tốt rà rất tốt cho cây. Vì rễ cây chanh dây là gốc rễ cạn, cho nên sẽ hấp thụ bởi lớp mùn dày. Vì thế cần bổ sung cho đất giàu chất dinh dưỡng ít muối . Nếu đất bị axit thì nên bón voi cho đất.

Tưới nước thường xuyên sẽ giữ cho cây ra hoa và kết trái gần như liên tục. Khi cây gần kết trái rất cần nhiều nước. Nếu đất khô, trái có thể bị rụng sớm.

chăm sóc cây chanh dây
chăm sóc cây chanh dây

Cây chanh dây là loại cây cho năng suất cao, vì thế cần được bón phân thường xuyên. Đối với những cây giống tím khi bị thiệt hại bởi nhiệt độ cao nên được bón phân nhiều hơn khi thời tiết trở nên ẩm.

Cắt tỉa cành cây dư thường xuyên để cây phát triển trong phạm vi, giúp dễ dàng thu hoạch và đồng thời cũng là cách duy trì sự tăng trưởng mạnh mẽ cho cây. Ờ vùng có nhiệt độ ấm áp thì nên tỉa cành ngay sau khi thu hoạch. Còn đối với vùng lạnh thì đợi đến đầu mùa xuân. Loại bỏ các cành cây phát triển chậm và một phần ba số cành cây để kích thích sự phát triển của cây. Trong điều kiện nóng, lá cây phát triển mạnh và tán lá lớn xung quanh trái để tránh nắng.

Chanh dây được trồng từ hạt. Bằng cách lai tạo giống với giống cây quả vàng sẽ giúp chúng tránh khỏi bị vô giống. Những hạt chanh dây sau khi lấy ra từ quả sẽ nẩy ầm trong khoảng 10 đến 20 ngày. Hạt giống chanh dây nên trồng sâu xuống đất khoảng 1,5 – 3cm và khi cây con cao khoảng 25cm thì có thể được cấy ghép. Nếu cây cao lên khoảng 90cm thì nên chặc bớt ngọn và tưới thêm nhiều nước cho cây.

Cây chanh dây cũng có thể nhân giống bằng cách giâm cành, chiết cành. Những cành cây chiết phải được cấm rễ chắc chắn. Ghép cành cũng là một hình thức quan trọng giúp duy trì giống cây chanh dây cho năng suất cao.

Ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới, cây ăn trái là loại cây chịu tác động của sâu bọ nhiều nhất. Trong đó, chanh dây rất nhạy cảm với sâu bọ. Giống cây chanh dây tím rất dễ bị giun tròn tấn công, trong khi đó, giống cây chanh vàng lại có khả năng kháng cự đối với giun tròn. Chanh dây cũng chịu tác động bởi nhiều loại bệnh. Các bạn có thể tìm hiểu kĩ hơn về các bệnh của chanh dây.

Chanh dây khi chín sẽ chuyển từ màu xanh lá cây sang màu tím đậm hoặc màu vàng và rơi xuống đất sau vài ngày. Chanh dây có thể thu hoạch khi chúng chuyển màu hoặc rơi xuống mặt đất. Bảo quản chanh dây bằng cách rửa sạch, làm ráo nước rồi cất trong bọc. Chanh dây có thể trữ được khoảng 2 đến 3 tuần khi bảo quản trong nhiệt độ khoảng 10 độ C. Quả chanh dây sẽ ngon nhất khi lớp vỏ bên ngoài của trái nhăn nheo và hơi héo.

Nguồn: https://www.crfg.org/pubs/ff/passionfruit.html